مبانی انسانشناختی در سیاست کیفری اسلام و غرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی

چکیده

 
 
حقوق­ کیفری اسلام در دوره معاصر در برابر روی‌کردهای رقیب همانند روی‌کردهای حقوق کیفری غرب با دو چالش اساسی در حوزه «جرایم» و «مجازات‌ها» رو به رو است؛ چالش در محور جرایم در زمینه جرم انگاری برخی جرایم دینی و اخلاقی با موضوع ارزش‌های الهی و معنوی است. در محور مجازات‌ها نیزبرخی مجازات‌های اسلامی ناقض حقوق بنیادین و کرامت انسانی تلقی شده است. تحقیق در مبانی انسان شناختی حقوق کیفری در دو رویکرد اسلام و غرب یکی از شیوه­های فهم عمیق چرایی­ها و جهت‌گیری­های خاص و متفاوت این دو رویکرد در زمینه جرایم و مجازات‌ها است؛ زیرا نگاه­های متفاوت در مورد انسان، سبب شده است که هر نظام حقوقی بر اساس جهان بینی و شناخت خاص که از انسان دارد، سیاست کیفری متناسب با آن برای مجرمان و بزهکاران تعریف نماید. از این­رو، این نوشتار ضمن تبیین مبانی و اصولی مهم سیاست کیفری اسلام ومقایسه آن با مبانی انسان شناختی غربی، به بررسی تأثیر مبانی انسان شناسی در قبض و بسط جرم انگاری و تعیین مجازات در دو حوزه حقوق کیفری اسلام و غرب پرداخته است. در نهایت این نتیجه به دست آمده است که سیاست کیفری اسلام نظر به مبانی انسان شناختی خاصی که مبتنی برآن است، سیاست جامع و عادلانه است و با توجه به نیازهای مادی و معنوی انسان، طراحی و مهندسی شده است.


 

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم
    1.  احمدی، عید محمد، کرامت انسانی و مجازات‌های بدنی از منظر اسلام و حقوق بشرغربی، قم، انتشارات مؤسسه امام خمینی(ره)، 1390.
    2. جمعی از نویسندگان، مطالعه تطبیقی حقوق جزای عمومی، قم:پژوشگاه حوزه و دانشگاه، 1380.
    3.  جواد آملی، عبدالله، تفسیر انسان به انسان، قم، انتشارات اسراء، 1384.
    4. حرعاملی، محمد بن حسن، وسایل‌الشیعه، قم موسسه آل البیت(ع)، 1414ق. 
    5.  خسرو پناه، عبدالحسین، انسان شناسی اسلامی، قم، انتشارات نشر معارف، 1392.
    6. دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، در آمد بر حقوق اسلامی، تهران، انتشارات سمت، 1367.
    7.  دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران، 1337.
    8.  رجبی، محمود، انسان شناسی، قم: مؤسسه آمورشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، 1384.
    9. ژان پرادل، تاریخ اندیشه‌های کیفری، ترجمه: نجفی ابرند آبادی، تهران، انتشارات سمت، 1381.
    10. 10.  ساریخانی، عادل، حقوق جزای عمومی اسلام، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور، 1383.
    11. 11.  سلیمی، عبدالحکیم، درس‌نامه حقوق بشر در اسلام، قم، نشر المصطفی(ص)، 1392.
    12. 12.  ــــــــــــــ، فلسفه حقوق بشر، قم، مرکز نشر اسراء، 1375.

    13. فراهدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، تحقیق مهدی المخزومی، بی‌تا، بی‌جا.

    14. فصل‌نامه علمی و تحقیقی، (سال چهارم)، قم، پژوهشگاه اندیشه سیاسی اسلام، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.

    15. قیاسی،جلال‌الدین، مبانی سیاست جنایی حکومت اسلامی، قم: علوم و فرهنگ اسلامی، 1386.

    16. کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1380.

    17. مبانی نظری حقوق بشر، (مجموعه مقالات دومین همایش بین‌المللی حقوق بشر) 1382.

    1. 18.  مصباح، مجتبی، فلسفه اخلاق، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1381.
    2. 19.  مصباح، محمد تقی، نظریه حقوقی اسلام، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی،1382.
    3. 20.  مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، قم، انتشارات صدرا، 1384.
    4. 21.  موحد، محمد علی، در هوای حق و عدالت، تهران سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1381. 
    5. 22.  میر موسوی، سید علی، مبانی حقوق بشر، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1381.
    6. 23.  نوبهار، رحیم، اهداف مجازات‌ها در جرایم جنسی،قم:پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389.

    24. همایش بین‌المللی امام خمینی(ره) و قلمرو دین، تهران، موسسه نشر عروج، 1386.