رابطه ضمانت اجراهای بین‌المللی با اصل شخصی بودن مجازات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی

چکیده

 
در حقوق داخلی شخص مجرم موضوع ضمانت اجرا قرار می­گیرد؛ اما موضوع ضمانت اجرا در حقوق بین‌الملل اشخاص حقوقی از جمله دولت و یا سازمان بین‌المللی می­باشند. از مهم‌ترین ضمانت اجراهای حقوق بین‌الملل، ضمانت اجراهای دپلماتیک و سیاسی، ضمانت اجرای اقتصادی، ضمانت اجرای افکار عمومی و ضمانت اجراهای نظامی را می­توان نام برد. شیوه و دامنه استفاده از برخی ضمانت اجراها به لحاظ تسری آثار آن‌ها به غیر تابعان محل تأمل و بحث می‌باشد. عدالت اقتضا می‌کند که بر اساس اصل شخصی بودن کیفر، مجازات منحصراً دامن‌گیر شخص بزهکار شده و به نزدیکان و اقربای او سرایت نکند. ضمانت اجراهای حقوق بین‌المللی محدود کننده حقوق سیاسی و اقتصادی مندرج در ماده 41 منشور ملل متحد، در صورتی با  اصل شخصی بودن مجازات، منافات ندارد که هدفمند بوده و با هوشمندی منحصراً حوزه‌های مرتبط با سیاست‌های عمومی دول و نه منافع شخصی اتباع را هدف قرار دهد و معارض حقوق بشردوستانه بین‌المللی نباشند. اما ضمانت اجرای مقرر در ماده 42 منشور که توسل به قدرت نظامی علیه دولت متخلف است، به نظر می‌رسد با اصل شخصی بودن مجازات منافات داشته باشد زیرا این نوع ضمانت اجرا باید تنها علیه دولت متخلف از مقررات بین‌المللی اعمال گردد نه افراد جامعه. اما ضمانت اجراهای سازمان‌های بین‌المللی، به‌لحاظ منافع مشترک و به نفع خود اعضا است که از طریق روابط و اقدامات متقابل صورت می­گیرد که پشتوانه مهم برای حقوق بین‌الملل و ضمانت اجرای آن ­است که با اصل شخصی بودن مجازات چندان ارتباطی ندارد.
 


 

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم
    1. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، لبنان: دار الفکر، چاپ سوم، 1414ق.
    2. احمد مسلم، القانون الدولی الخاص، قاهره، 1956.
    3. اردبیلی، محمد علی، حقوق جزای عمومی، تهران، میزان، چاپ نوزدهم، 1387.
    4. اصفهانى، حسین بن محمد راغب، مفردات ألفاظ القرآن، دار العلم، لبنان ، چاپ اول، 1412ق.
    5. آقایی، سید داود، مقصودلو، منوچهر، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران، سنجش، چاپ اول 1381.
    6. آکهرست، مایکل، کلیات نوین حقوق بین‌الملل، انتشار جهان معاصر، چاپ اول، 1372.
    7. باقرزاده، محمد رضا، ضمانت اجراهای صلح و امنیت بین‌المللی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، 1382.
    8. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، چاپ اول، 1378.
    9. خالقی ابوالفتح، جزوه درسی، حقوق کیفری بین‌المللی، مقطع دکتری، تاریخ 7/ 8/ 1396.
    10. دلخوش، علیرضا، مقابله با جرائم بین‌المللی ، تهران: شهردانش، 1390.
    11.  دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1342.
    12. ساکت، محمد حسین، نهاد دادرسی در اسلام، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، 1365.
    13. ساکی، محمد رضا، دوره مقدماتی حقوق جزای عمومی، تهران، جنگل، چاپ اول، 1387.
    14. شامبیاتی، هوشنگ، حقوق جزای عمومی، تهران، مجد، چاپ یازدهم، 1382.
    15. شمس، محمد ابراهیم، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی، تهران، میزان، چاپ اول، 1392.
    16. صفایی حسین، مباحثی از حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران، سمت، 1384ش.
    17. ضیائی بیگدلی، محمدرضا، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران، گنج دانش، چاپ بیستم، 1383.
    18. علیرضا دلخوش مقابله با جرائم بین‌المللی تعهد دولت‌ها به هم‌کاری، تهران، چاپ اول،1390.
    19. فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین، نشر هجرت، قم، چاپ دوم، 1410 ق.
    20. کسسه، آنتونیو، حقوق کیفری بین‌المللی، مـترجم: حسین پیران و هم‌کاران، تهران: جنگل، 1387.
    21. کی‌نیا، مهدی، مقدمه حقوق بین‌الملل عمومی، تهران، دانشگاه تهران، چاپ اول، 1340.
    22. گنجی، منوچهر، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران، چاپ دانشگاه تهران،چاپ اول، 1348.
    23. ماری دوپویی، پییر، «ملاحـظـاتـی پـیـرامـون جـرم بین‌المللی دولت»، 1369، مترجم: علی حسین نجفی ابرندآبادی، مجله حقوق بین‌الملل عمومی، ش13.
    24. مالمیر، محمود، حقوق جزای عمومی، اصفهان، مانا، چاپ اول، 1384.
    25.  مجتهدی، محمدرضا، مطالعات حقوق بین الملل عمومی، تهران، فروزش،چاپ اول 1381.
    26. محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه بخش جزایی، تهران: نشر علوم اسلامی، چاپ 25، 1391.
    27. مدنی، سید جلال الدین، حقوق بین‌الملل عمومی و اصول روابط دول،‌ تهران، پایدار، چاپ دوم، 1377.
    28. ____________، حقوق بین الملل خصوصی، تهران، سمت، ج1، 1378.
    29. مقتدر، هوشنگ، حقوق بین الملل عمومی، تهران، وزارت امور خارجه، چاپ دوم، 1373.
    30. _________ ، سمت، 1383.
    31. موسی‌زاده، رضا، کلیات حقوق بین‌الملل عمومی، تهران، وزارت امور خارجه، چ 1، 1376.
    32. ________، بایسته‌های حقوق بین‌الملل عمومی، تهران، میزان، ج1، 1383
    33. نبیل، ابراهیم سعد، مبادئ القانون: نظریة الالتزامات، بیروت، 1995.
    34. نوربها، رضا، زمینه حقوق جزای عمومی، تهران، گنج دانش، چاپ چهاردهم، 1384.
    35. واسطى، زبیدى، حسینى، تاج العروس، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، 1414ق.
    36. ولیدی، محمد صالح ، حقوق جزای عمومی، تهران، سمت، 1385.
    37. اسناد دیوان کیفری بین‌المللی، مصوب15 ژوئن1998.
    38. منشور ملل متحد، مصوب 1945م.
    39. قانون اساسی افغانستان، مصوب 1382.
    40. قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری ایران، مصوب 1378.
    41. قانون جزای افغانستان، مصوب 1355.